سلام

در شرایط زمینی فشار داده شده بر یک سطح در نتیجه عمل نیروی جاذبه یا گرانشی پدید می آید. ولی مردم غالبا فکر می کنند که این فشار دقیقا همان نیرویی است که بوسیله آن ، جسمی به زمین جذب می گردد. اگر چنین موردی واقعا صحت داشت، ما شاهد بی وزنی فضاپیمائی که به ماه حرکت می کند، نبودیم. زیرا سفینه در هر نقطه روی مدار تحت تاثیر گرانش زمین قرار دارد. به طور کلی به زحمت می توان نقطه ای را در فضا پیدا نمود که برآیند نیروهای گرانشی در آن صفر باشد.

با عرض سلام وتبریک سال نو خدمت همه علاقه مندان به وبلاگ نجوم دانشگاه قم.

ستاره شناسان به تازگی با استفاده از رصدخانه های جمینی موفق به کشف ساختار هایی شدند که در حال ترک سحابی جبار با سرعتی ما فوق سرعت نور هستند

بارش شهابي برساووشي در طول سال ، سه بارش دائمي و پربار شهابي روي مي دهد که عبارتند از : برساووشي در مرداد ماه ، جوزايي در آذرماه و ربعي در دي ماه که ZHR اينها در حدود 100 شهاب بر ساعت است . بارش شهابي برساووشي در اوج فعاليت خود به ZHR تقريبي يکصد شهاب بر ساعت مي رسد . آغاز اين بارش در 27 تيرماه است ، در 21 مرداد / 12 Aug به اوج فعاليت خود مي رسد و در سوم شهريور با دورشدن زمين از توده بارش به پايان مي رسد . شهاب هاي اين بارش با سرعت زمين گراي 60 کيلومتر بر ثانيه جزو سريع ترين شهاب هاي آسمان زمين محسوب مي شوند و معمولا از درخشندگي مناسبي برخوردارند . مولد اين بارش شهابي ، دنباله داري به نام سويفت تاتل است (C/109P Swift-Tuttle)که در مداري 130 ساله به دور خورشيد ميگردد . اين دنباله دار که سابقه اش در گردش به دور خورشيد تا سال 69 قبل از ميلاد شناسايي شده است ، آخرين بار در12 دسامبر سال 1992 به صورت جرمي از قدر 5+ از فاصله 0.96 واحد نجومي خورشيد عبور کرد و صد البته که در آن سال بارش شهابي برساووشي از شدت بسيار مناسبي برخوردار بود . در بارش شهابي برساووشي مي توان سه توده متمايز از يکديگر را تشخيص داد . نخست ، توده اي پخش است که در 40 روز فعاليت بارش خودش را نشان ميدهد . توده بعدي ، بخش چگال تري است که اوج بارش را که معمولا در 21 مرداد روي مي دهد به وجود مي آورد و توده سوم همان توده اي است که در سال 1991 در عبور دنباله دار از حضيض مداري خود تشکيل شد . اين توده در مرکز خود ، توده هاي فوران يافته در حضيض سال 1862 سويفت – تاتل را در بر دارد . در اين تصوير‌،‌ رد يك شهاب معمولي و دو آذرگوي كه منفجر شده اند را مشاهده ميكنيد . در شانزده سال اخير ، بارش شهابي برساووشي رفتارهاي جالبي از خود نشان داده است که جالبترين آنها در خلال سال هاي 1991 تا 1994 روي داد . همانطور که در شکل 2 مشاهده مي کنيد ، نمودار شدت فعاليت بارش بر حسب فاصله توده از مدار زمين در طول شانزده سال اخير به صورت يک انيميشن به نمايش در آمده است . مدلسازيها نشان مي دهند که اين افزايش فعاليت که ZHR بيش از 200 شهاب بر ساعت را نيز به دنبال داشته است ، به وسيله توده سال 1862 و البته با اندک کمکي از توده سال 1610 به وجود آمده است . هر 12 سال يکبار ، توده سال 1862 از فاصله نزديکي از سياره غول پيکر مشتري عبور مي کند و گرانش اين غول چشم سرخ ، مدار توده را چنان تغيير ميدهد که توده 0.01 واحد نجومي به زمين نزديکتر مي شود و بخشي از آن مدار زمين را قطع مي کند . نکته ديگري که مي توان به آن اشاره کرد ، تفاوت زمان اوج فعاليت بارش در اين شانزده سال است . در خلال سالهاي 1991 تا 1994 ، اوج بارش در نزديکي گره نزولي مدار دنباله دار مولد بارش برساووشي روي ميداد ، در حالي که در سالهاي بعدي اوج بارش به همان موقعيت سنتي خود بازگشت . دليل امر هم همان توده هايي است که اوج بارش را سبب مي شدند . اوج در سالهاي 91 تا 94 به وسيله توده سال 1862 ايجاد مي شد در حالي که پيش از آن ، توده هاي سالهاي 1610 و 1737 و پس از آن ، توده هاي سالهاي 1479 و 1079 اوج بارش را به وجود مي آوردند . بارش شهابي برساووشي در سال 1384 دو سال پيش ، توده 1862 از نزديکي مشتري عبور کرد تا شرايطي مشابه بارش برساووشي در سالهاي 91 تا 94 را براي سالهاي 2004 تا 2006 رقم بزند . سال گذشته ، پيش بيني هاي اسکو لايينتينن ، اخترشناس فنلاندي که بر اساس مدل موفق بارش اسدي خود انجام داده است ، با اختلاف 10- 15 دقيقه به حقيقت پيوست و بارش شهابي زيبايي با ZHR حدود 200 به وقوع پيوست . همانطور که در شکل 3 ملاحظه ميکنيد ، مشابهت زيادي ميان وضعيت نسبي زمين و توده در سالهاي 1992 و 2005 وجود دارد و از اين رو ميتوان انتظار داشت که بارش امسال از شباهت بسياري با بارش سال 1992 برخوردار باشد . از سوي ديگر ، فاصله توده سال 1862 با زمين نزديکترين فاصله پس از سالهاي 1991 و 2004 است و از اين رو نسبت به بارش سال هاي ديگر پربارتر خواهد بود . البته اين بدان معني نيست که ZHR بارش اختلاف فاحشي با 100 شهاب بر ساعت داشته باشد . پيش بيني ها در مورد اوج فعاليت بارش شهابي برساووشي امسال ، بازه اي 16 ساعته را پوشش مي دهند که از ساعت 3:54 بامداد روز 12 آگوست ( به وقت جهاني ) آغاز شده و تا ساعت 19:30 همان روز را شامل ميشود . اين بازه زماني به وقت ايران از ساعت 7 بامداد جمعه 21 مرداد تا نيمه شب جمعه خواهد بود . وضعيت آسمان تابستاني که معمولا آسماني صاف و بدون ابر است ، شرايط رصدي مناسبي را فراهم مي آورد . از سوي ديگر ، ماه در اين روزها در تربيع دوم قرار دارد و حوالي نيمه شب غروب ميکند . بدين ترتيب آسمان در بهترين زمانهاي مناسب رصد کاملا تاريک و صاف خواهد بود و ميتوان به بهترين نحو ممکن از اين بارش لذت برد. چند توصيه کلي در مورد رصد بارش شهابي برساووشي • پيشنهاد ما براي رصد اين است که سه شب رصد کنيد ، يعني پنج شنبه 20 مرداد ، جمعه 21 مرداد و شنبه 22 مرداد که معادل شبهاي قبل از اوج ، اوج و پس از اوج است . اين چنين ميتوان به مقدار زيادي مطمئن بودکه هيچ يک از اوج هاي احتمالي پيش بيني نشده بارش شهابي را از دست نخواهيد داد . البته بارش از 17 مرداد شدت قابل توجهي به خود ميگيرد و اگر علاقه مند به يک کار علمي مفيد هستيد ، ميتوانيد رصد را در 3-4 روز قبل و بعد از اوج هم ادامه دهيد . • يافتن مکان رصدي مناسب شايد مهمترين ملاک يک رصد مناسب باشد . داخل شهرهاي بزرگ به هيچ وجه جاي مناسبي براي رصد نيست ، چرا که علاوه بر آلودگي هوا ، نورهاي مزاحم بسياري وجود دارند که موجب ميشوند حد قدر آسمان در بهترين حالت به 4.5+ برسد که با مقدار ايده آل 6.5+ فاصله بسيار زيادي دارد . توصيه ما اين است که به کوهستان يا صحرا سفر کنيد . البته هر يک مزايا و معايبي دارند . صحرا از افق صاف و آسمان تيره اي سود مي برد ، ولي معمولا تا ارتفاع نه چندان کمي از افق غبار وجود دارد و از آن مهمتر در فصل گرما ، جانوران گزنده بسياري در صحرا جولان ميدهند که ممکن است خطرناک باشند . از سوي ديگر در کوهستان ، هوا اندکي سردتر است و افق هم معمولا تا ارتفاع 10 درجه بسته . در مقابل از غبار و جانور خبري نيست . هر مکاني را که انتخاب ميکنيد ، سعي کنيد از اين خصوصيات برخوردار باشد : تاريکي آن قابل قبول و قدر حدي آن حتيالمقدور از 5.5+ کمتر نشود . از تابش نور مستقيم به چشمانتان جلوگيري کنيد ، چرا که مردمک چشم در محيط کاملا تاريک کاملا باز ميشود و اگر نور مستقيم در اين وضعيت به چشم بتابد ، منجر به آسيب شديد شبکيه چشم ميشود . اگر هم خيلي خوش شانس باشيد و آسيب نبينيد ، ده بيست دقيقه اي را بايد صبر کنيد تا چشم شما کاملا به تاريکي محيط عادت کند .يادتان باشد مهمترين ابزار شما در رصد بارش شهابي چشمان شما است . افق حداکثر 5-6 درجه بسته باشد ، غبارآلود نباشد و آلودگي نوري هم تا ارتفاع چندان زيادي بالا نرود . • رصد را از زماني آغاز کنيد که ارتفاع کانون بارش از افق به حدود 20 درجه رسيده باشد . تا قبل از آن ، تعداد شهابها آن قدر نيست که بتوان به تحليل آنها اتکا کرد . حتي اگر براي تفنن هم اقدام به رصد ميکنيد از همين زمان رصدتان را آغاز کنيد ، چون قبل از آن تعداد شهابها بسيار اندک است . البته اگر بارش شهابي پربار باشد ، قبل از طلوع کانون بارش هم ميتوان شاهد عبور آذرگويها و زمين خراش هاي بسيار درخشاني بود ! البته کانون بارش برساووشي در شب اوج در نيمه شمالي ايران ( عرض جغرافيايي بيشتر از 32 درجه ) دورقطبي است و هميشه بالاي افق است . زمان مناسب آغاز رصد براي آسمان ايران حوالي ساعت 22:30 تا 23 است . مرکز ديدتان را در فاصله 20 تا 40 درجه اي از کانون بارش و در ارتفاع 50 تا 70 درجه از افق قرار دهيد . اينچنين بيشترين تعداد شهابها را در ميدان ديد خود مشاهده خواهيد کرد . • شما همچنين ميتوانيد از بارش هاي شهابي تصويربرداري نيز بکنيد . براي اين کار نياز به دوربين عکاسي مکانيکي که سرعت شاتر B داشته باشد ، سه پايه ، سيم دکلانشور قفل دار و فيلم رنگي با حساسيت ASA 400 داريد . در عکاسي نجومي ، زمان نوردهي بسيار بالاتر از عکاسي در روز است . شاتر دوربين بايد به مدت 15 تا 20 دقيقه باز بماند تا بتوانيد چند شهاب پرنور و زيبا را به دام بياندازيد . سه پايه براي اين لازم است که در طول مدت عکاسي دوربين تکان نخورد و سيم دکلانشور براي آن لازم است که شاتر دوربين قفل شود . براي عکاسي بايد دوربين را به سمت شمال ، شرق و سرسو ( بالاي سر را سرسو مينامند ) نشانه رفت . اگر رو به شمال و شرق نشانه ميرويد ، ميانه آسمان به بالا را در نظر بگيريد و حدود 15 تا 20 دقيقه نوردهي کنيد . يادتان باشد در طول زمان نوردهي هيچ نور ديگري نبايد به لنز دوربين بتابد ، چرا که تصوير شما را خراب خواهد کرد !